Birlikte
STÖ Yardım Masası
Bilgiye Erişim, Danışmanlık ve Aktif Yardım Projesi
Film Köşesi
Facebook Twitter

Birgün - 28.09.2006

Güncelleme Tarihi 08.10.2010

Sivil toplum kuruluşlarının 'yerellerle işbirliği' sınavı

Kapadokya bölgesinin yoksul ve yoksun küçük ilçesi Nevşehir/Kay-makh'daydık. Sivil Toplum Geliştirme Merkezi (STGM)'nin düzenlediği bir toplantı için: "Katılımcı Demokraside Yerel Yö-netim-STK İşbirliği 2. Buluşması" başlıklı etkinlik için 3 günlüğüne; 'deney aktarıcısı kurum' olarak Çanakkale, Eskişehir/Odunpaza-rı, Mardin Kızıltepe, Samsun Gazi, İzmir Seyrek ve ev sahipliği yapan Nevşehir Kaymaklı belediyelerinin başkan ve yetkilileriyle, söz konusu beldelerin kimi STK temsilcileri bir araya geldik. Bir önceki toplantı İstanbul'daydı ve 'deney aktarıcısı kurum' Beyoğlu Belediyesi (Beyoğlu Platformu'nun öncülüğüyle) evsahipliğtni üstlenmişti.

'Bir araya gelmek'; ortak akıl ve enerjide yoğunlaşmak, 'analitik' görgümüzü birbirimize aktarmanın ve öğrenmenin emek harcanarak geliştirildiği 3 günlük atölye çalışmasında (onlarca yerel dernek, vakıf ve gerçek kişiden oluşan) Beyoğlu Platformu'nu temsilen 3 kişi olarak İstanbul'dan katıldık: Ayasvaşa Derneği üzerinden gelen ben ve Beyoğlu'ndaki eğlence yerlerini temsilen (BeyDer'den) gelen Kadir Albaş ve Mehmet Demirtaş.

NASIL BİR PROGRAM İZLENDİ?

STGM Koordinatörü Sunay Demircan (soyadı yanıltmasın lütfen!) ve uzmanlardan Arzu Baykara ile Oğuz Demir yönetiminde toplanan bütün gruplar; öncelikle yerel yönetimler ve STK'lar birbirleriyle olan işbirliğine nasıl ve niye gereksinim duyduklarını anlattı. Geçen toplantıdan bugüne değin geçen süreçte nasıl bir gelişme sağlandığı yönünde yapılan 'durum değerlendirmesi' yönlü  Girizgah ertesinde tarajlar bu deneyimin değerlendirmesini yaptı ve yıl sonuna kadarla bölüm için yeni bir yol haritası çizildi. Kalan 2 günde de bir arama konferansı yöntemi izlenerek; beldeler ve STK'lardan karma gruplar yaratılarak konular özel olarak tartışıldı ve çözüm önerileri kadar, uyulması yönünde kesin istemleri olan kimi erik kararlar da alındı.

Öğreticiydi; çünkü, gerçek işbirliğinin nasıl işlediğini bir atelye çalışması üzerinden değer-lendirebiliyorduk. Deneyim aktarma yönlü yanma da vurgu yapmak mutlaka gerekli; çünkü, başka yer ve zamanlarda kendiliğinden gelişen Jaydacı girişimlerin dışında özel çalışma yapılıyordu.

Gelecek atölye çalışmaları Mardin ve İzmir'de olacak. Özel konular ise; (Porto Allegre'den el alarak) katılıtncı/şejfaf bütçe ve STK katılımcılığını geliştirmek yönlü olacak. Herkese iyi okumalar.

Çanakkale'deki deneyimi aktarırken; tarafların hem toplantıda yaptıkları sunumdan yararlanacağız hem de yaptığımız özel muhabbetin izlerini aktaracağım. Bilenler biliyordur ama anımsatmakta yarar var; Tarih Vakfı ile birlikte yaptıkları Sözlü Tarih çalışması ve büyük sergisi ile ilgili çalışma bütünü, genel kamuoyunca beğeni toplamıştı.

AKTİF YURTTAŞ DUYARLILIĞI

Çanakkale'deki aktif yurttaş duyarlılığı ve ortaklık ilişkilerinin öncülleri 1960'lara kadar dayansa da bugünkü anlamda 1990'larda gelişmeye başladı. 1994'de Sivil İnisiyatif tarafından başlatılan Çanakkale Evlerini Yaşatma Projesi (ÇEYAP), hem kente ilişkin sivil duyarlılığın gelişmesi hem bir sivil girişim ile ortaklık ilişkilerinin kurulması hem de kendileri sürece katarak gerçekleştirilmesi açılarından önem taşıyor.

ÇEYAP çok ortaklı bir çalışma olmasının yanında aktif yurttaş duyarlılığının kenti ortaklık ilişkileri içersinde etkilemesinin de çarpıcı örneğidir. Kentin tarihi yapı ve mekânlarının, katılımcı süreçle koruma altına alınması ve planlanması projesine kent içi ve dışından ıo'dan fazla ortak katıldı. Çalışma sonunda 1996'da Çanakkale Koruma Planı oluşturulup, kuruldan onaylatıldı. Proje ortakları çalışmaya kendileri katılmakla kalmadı kendiyi de katmak için stratejiler oluşturup konulu toplantılar düzenledi.

Bu çalışma, çalışmaya eşit ortak olarak katılan Çanakkale Belediyesi'ni eddledi ve aynı süreçte Çanakkale Şehir Konseyi kuruldu (1995). Çanakkale Şehir Konseyi yalnız katılımcı mekanizma olarak değil sürdürülebilirlik anlayışına sahip çıkmasıyla da Türkiye'deki katılımcı mekanizmaların öncülerindendir. Konsey çalışmalarına organize sanayi bölgesinin yeri tartışmaları damgasını vurdu.

Organize sanayi bölgesi yeri tartışmalarında konseyde iki farklı eğilimi savunan gruplar oluştu. Yerin Çanakkale'yi olumsuz etkileyeceğini savunanlar oylamada çoğunluğu sağlamalarına rağmen belediye meclisi OSB yerini onayladı. Bu o zaman Şehir Konseyi'nin dağılması ile sonuçlanmış olmasına rağmen bugün kent yöneticileri ve özel sektör, OSB'de kirleten sanayi olmaması konusunda titiz davranıyor.

Bu iki süreç hem Çanakkale'nin Yerel Gündem 21 Programı'nm öncü kentlerinden olmasını hem de Çanakkale'nin kendi modelini oluşturmasını etkiledi.

ÇANAKKALE YEREL GÜNDEM 21

Yerel Gündem 21 uygulaması, bir önceki belediye başkanının süreçte mümkün olduğu kadar az yer alıp, yürütmenin genel sorumluluğunu sözlü olarak Sivil İnisiyatife bırakması nedeniyle özgün bir deneyim olarak yaşandı. Uygulamada koordinatörlük görevi bulunan belediye başkanı, yetkisini mümkün olduğu kadar az kullanmayı yeğlemiş. Bu durum aynı zamanda danışma kurulunun oluşturulma etmenlerinin de temelini oluşturmuş.

Danışma kurulu başlangıçta ofis çalışmalarına perspektif oluşturmak üzere kuruldu ise de daha sonra zamanın genel sekreterinin ayrılmak zorunda kalması nedeniyle, yönetim kurulu işlevini üstlenmiş oluyordu.

Eski Belediye Başkanı İsmail Özay, milletvekili seçimleri dolayısıyla görevden ayrılması üzerine yeni belediye Başkanı Ülgür Gökhan ile doğal olarak karşılıklı adaptasyon süreci yaşandı. Bu arada özel olarak araya girmeliyim. Böylesi bir durum Beyoğlu özelinde de yaşandı. Kadir Topbaş, aradan iki yıl geçmiş olmasına karşın yeni dönem belediye başkanı Ahmet Misbah Demircan ile henüz uyumlan-ma sorunları yaşıyor. Devam edelim.

KENTLİ DUYARLILIĞINI ARTIRMA

Öncelikle kentteki ortaklık ilişkileri ve aktif yurttaş duyarlılığı geliştirilmeye çalışıldı. Çalışmalarda, tarih, çevre, afetlere hazırlık, kent ve kentli gibi başlıklar altında toplanabilecek faaliyetler/projeler bazında çalışma grupları oluşturuldu. Çalışmaların Türkiye'deki değişimin de etkisi ile birleşmesi sonucu kentte, kendi duyarlılığı ve ortaklık ilişkileri yaygınlaştı. Ama bu yaygınlaşmanın belirli bir çevrenin dışına yeterince çıkamadığı bir gerçektir.

İskele Meydanı ve Kordon Boyu Düzenleme Kurulu, kentteki ilgili kişi ve aktörleri bir araya getirerek oluşturuldu. Kurul, 3 yıl süresince, İskele Meydanı ve Kordon Boyu'nun, burada bulunan seyyar esnafın mağdur edilmeden yeniden düzenlenmesine ilişkin çalışmalar yaptı. Bu çalışmalar kapsamında seyyar esnafa kentin uygun yerlerinde büfeler verildi ve söz konusu yer yeniden düzenlendi.

Sarma Bisiklet Grubu, bisiklet kullanımını teşvik çalışmaları yanında kent içi ulaşımda bisiklet kullanımını kolaylaştırmak ve özendirmek için Yalova örneğini de inceleyerek, Bisiklet Yolları Projesi hazırladı. Ama Proje henüz uygulanamadı.

Cumhuriyetin 80. yılı kutlamaları kapsamında Türkiye'nin 2023'teki stratejik hedefleriyle ilgili yapılan konferanslarda ve illerin stratejik hedeflerinin görüşüldüğü konferansta Çanakkale Yerel Gündem 21, il raporunun katımcı şekilde hazırlanmasına öncülük eti. Valilik, Çanakkale Belediyesi, 18 Mart Üniversitesi, Çanakkale Sanayi ve Ticaret Odası, ÇA-SİAD ve Çanakkale Yerel Gündem 21 temsilcileri ile valiliğin hazırladığı il raporu müzakere edilip, revize edildi. Ankara'daki toplantıda da il raporu birlikte sunuldu.

2003'ten itibaren yeterince ulaşılamayan dezavantajlı kesimlerle ilişkilenmeye öncelik verildi. Engelli, gençlik ve kadın çalışma grupları oluşturuldu. Grup çalışmalarında katılımcıları (grup üyelerini) süreçlerin özneleri haline getirecek bir tarz seçildi. Bu bildiride yapılan çalışmaları, aktiviteleri tek tek anlatmak yerine grup çalışmalarının katılımcılara etkisini belirtmek daha uygun olur. Grup çalışmalarının her katılımcıya etkisi farklı nitelik ve düzeyde olmakla birlikte, 2004 Aralık ayında üç grubun üyeleri de çalışmaların kendileri üzerine etkisini benzer şekilde değerlendirdiler: Yeteneklerini fark etme, utangaçlığından sıyrılma, girişken olma ve sosyalleşme, özgüven kazanma ve/veya gelişmesi, birbirini anlama, sorunun değil çözümün parçası olma, birlikte çalışma, birlikte hareket etmeyi öğrenme, kendi ütopyasının bazı kişiler tarafından da düşünüldüğünü ve düşüncelerinin hayata geçirilebileceğini görme, geleceğine dair düşünceler geliştirebilme, kent için ne yapabilirim diye düşünmeye başlama, bilgi kapasitesinin gelişmesi.

Ayrıca Zihinsel Engelliler Çalışma Grubu üyeleri (zihinsel engelli aileleri), kurumlardaki saygınlıklarının arttığını, çocuğuna nasıl davranacağını öğrendiklerini çocuklarına da güven geldiğini, çocuklarının sosyalleştiğini, el becerilerinin geliştiğini, kendi işini kendisinin yapmayı öğrendiğini belirttiler. Grup üyeleri, kapasite geliştirme ve kendi belirledikleri çeşitli faaliyetleri gerçekleştirmeyle başladıkları çalışmalarda bugün kendileri ile ilgili eylem planı hazırlama çalışmaları yapıyor, kent karar süreçlerini etkiliyorlar.

PLATFORM MODELİ: KENT KONSEYİ

Bu çalışmalara paralel kentin bütününe yönelik katılımcı bir mekanizma (kent konseyi) oluşturmak üzere hazırlık yapıldı, kent eylem planına yönelik mevcut durum raporunu hazırladı. 2004 Eylül ayında kentli duyarlılığı ve ortaklık ilişkilerinin hem birbirinden beslenen hem de birbirini destekleyen bir ilişki ağı haline getirilmesi ve parçacı yaklaşımlardan bütüncül yaklaşıma geçilmesi için Çanakkale Kent Konseyi kuruldu.

Sivil Toplum Geliştirme Merkezi (STGM)

Sivil Toplum Geliştirme Merkezi, bir grup sivil aktivistin bir araya gelerek, 20 Mayıs 2004 tarihinde kurdukları bir dernek (Sivil Toplum Geliştirme Merkezi Derneği). STGM'nin kurucuları, insan hakları, çevre, cinsiyet ayrımcılığı, gençlik, kültür gibi alanlarda aktif olan bir grup sivil toplum aktivistidir (Kurucular için eski.stgm.org.tr sayfasında biz kimiz linki altında daha detaylı bilgi bulabilirsiniz).

STGM'nin temel işlevi, kendi olanakları ölçüsünde, sivil örgütlerin kapasitelerini geliştirmeleri için ihtiyaç duydukları konularda ücretsiz hizmet ve destekler sağlayabilmek. STGM, 2005 yılı Haziran ayında Avrupa Birliği Komisyonu ile imzalanan bir sözleşme ile STGM "Sivil Toplumu Güçlendirmek Amacıyla Örgütlenme Özgürlüğünü Güçlendirme Projesi"ni yürütmeye başlamıştır. STGM, AB Komisyonun desteğiyle yürüttüğü proje kapsamında, Türkiye'de insan hakları, cinsiyet ayrımcılığı, gençlik, çevrenin korunması, çocuk, engelliler, kültür-sanat alanlarında aktif olan yerel örgütlere kapasite geliştirme destekleri sağlamaktadır. Ayrıca STGM, sivil ağlara, yerel yönetimlerde katılımcı mekanizmaların uygulanmasıyla ilgili çalışmalara da destekler vermektedir.

Türkiye'de, özellikle yerel sivil toplum örgütlerinin güçlenerek katılımcı demokrasinin gelişmesinde aktif rol oynamaları amacıyla hizmetler üretmektedir.

STGM'nin hedef grubu (yani hizmetlerinden /desteklerinden doğrudan yararlanabilecek sivil örgütler) toplumsal cinsiyet, çocuk, gençlik, insan hakları, engelliler, çevre ve kültür-sanat alanlarından birinde faaliyet gösteren tüm yerel sivil örgütlerdir.

Çanakkale Kent Konseyi çalışma grupları

1- PAZARYERLERİ ÇALIŞMA GRUBU
2- TAKSİ-DOLMUŞ ÇALIŞMA GRUBU
3- GÖNÜLLÜ SUALTI BALIKADAMLAR ÇALIŞMA GRUBU
4- TROYALI VELESBİTÇİLER ÇALIŞMA GRUBU
5- SAĞLIK ÇALIŞMA GRUBU
6- KADIN GİRİŞİMCİLER ÇALIŞMA GRUBU
7- KENTSEL GELİŞİM ALANLARI ÇALIŞMA GRUBU
8- ÇEVRE DOSTU ÇALIŞMA GRUBU
9- SARIÇAY BÖLGESİ ÇALIŞMA GRUBU

Paylaş
Bu web sitesi, STGM tarafından yürütülen ve Avrupa Birliği tarafından desteklenen Etkin Katılım İçin Sivil Toplumun Gelişimi projesi kapsamında yayın yapmaktadır.
Web sitesinin Avrupa Birliği'nin resmi görüşlerini yansıttığı düşünülmemelidir.